Статут Вялікага княства Літоўскага. 1588 г.
Статус
Вернутыя
Аўтар
Друкары Лука і Кузьма Мамонічы
Матэрыял
Друк, папера
Параметры (ш/в/г мм.)
Фармат 2°
Датыроўка
1588 г.
Тыпалогія
Выданні
Катэгорыя
Падкатэгорыя
Выданні
Анатацыя

Кніга старадрукаваная “Статут Вялікага княства Літоўскага”, выдадзеная ў друкарні братоў Лукі і Кузьмы Мамонічаў у Вільне ў 1594-1600 гг.

Гэта экзэмпляр трэцяга выдання Трэцяга Статута ВКЛ, прынятага ў 1588 г. Трэці Статут ВКЛ – найвышэйшае дасягненне прававой думкі ВКЛ, правобраз еўрапейскіх Канстытуцый. Гэта звод законаў дзяржавы, які складаў прававую аснову ВКЛ і дзейнічаў на беларускіх землях да 1840 г.

Паводле каталога “Кнігі Беларусі”, кніга выдавалася ў 1594-1595 гг. Паводле экспертнай ацэнкі У.П. Мякішава, год выдання прыблізна 1600. Вокладка ХІХ ст. Дадзены экзэмпляр Статута мае нязначныя страты – адсутнічае Прэамбула. На старонках кнігі маецца вялікая колькасць маргіналій, якія дазваляюць прасачыць гісторыю экзэмпляра.

Асобна выдзяляецца адна з маргіналій на старонцы 1 Раздзела “О персоне нашей господарской” – гэта надпіс чырвонай тушшу “белорусскій”. Паводле меркавання даследчыка У.П. Мякішава:«…определение „белорусский” по отношению к языку, на котором написан кодекс, начинает употребляться в Московской Руси именно в 70-е годы XVII в., по отношению же к языку самого кодекса характеристика „белорусский” впервые используется в начале XIX в. Таким образом, в теории совсем не исключается вероятность того, что маргиналия на первой странице правового текста Статута представляет собой одну из наиболее ранних кириллических записей о белорусскоязычной или белорусской принадлежности кодекса, еще более правдоподобным выглядит предположение, что анонимный автор пометы в своей характеристике книги опередил В. Сопикова и Б. Линде.» [гл. артыкул «Возвращенное наследие. Об экземпляре Литовского Статута 1588 года из фондов Музея истории Могилёва» (Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць: зборнік навуковых прац удзельнікаў VIII Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Магілёў 26-27 чэрвеня 2013 г. С. 248-260]

Паходжанне

г. Вільня, Вялікае княства Літоўскае. У час вайны 1654 – 1667 гг. кніга была вывезена з тэрыторыі Беларусі (найбольш верагодна – з Віцебскіх альбо Полацкіх земляў) расійскіім вайскоўцам, князем Васілем Васілевічам Крапоткіным. Пазней была падораная мітрапаліту Разанскаму і Мурамскаму Паўлу (Павел Мараўскі, памёр у 1686 г.). 15.04.1839 года кніга была перададзена епіскапам Разанскім і Зарайскім Гаўрыілам у бібліятэку семінарыі ў Разані.

Пазнейшы яе лёс губляецца да паяўлення на інтэрнэт-аўкцыёне alib.ru у 2011 годзе па кошце 45 000$.Кніга знаходзілася ў прыватнага калекцыянера ў г. Маскве, Расійская Федэрацыя. Па ініцыятыве жыхароў г. Мінска А.Радкова і З. Яцкевіча 14 мая 2012 г. Музей гісторыі Магілёва абвясціў збор сродкаў на набыццё Статута і выкупіў кнігу 5 чэрвеня 2012 г.Сучаснае месцазнаходжанне культурнай каштоўнасці – Музей гісторыі Магілёва.

Інфармацыя прадастаўлена музеем гісторыі Магілёва (2020 г.)