26 сакавіка споўнілася 170 гадоў з дня нараджэння Аляксея Парфёнавіча Сапунова (1851 – 1924), беларускага гісторыка, краязнаўца, археографа і грамадскага дзеяча. З гэтай нагоды ў музеі кнігі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі адкрылася выстава “Руплівец беларускай даўніны”, дзе прадстаўлены біяграфічныя дакументы, гімназічныя і студэнцкія сшыткі гісторыка, перапіска А.П. Сапунова з іншымі даследчыкамі, рукапісы, літаграфіі, планы і інш. дакументы.

Ураджэнец Віцебшчыны Аляксей Сапуноў (1851–1924) – адзін з апантаных і руплівых даследчыкаў Віцебшчыны. Ён упершыню выявіў, апісаў, пераклаў, выдаў вялікі пласт першакрыніц айчыннай гісторыі. Аўтар амаль 60 кніг і брашур, шматлікіх артыкулаў, энцыклапедычных даведак. Яго грунтоўная праца «Віцебская даўніна» дагэтуль застаецца запатрабаванай фундаментальнай крыніцай па гісторыі Паўночнай Беларусі. У аддзеле рэдкіх кніг і рукапісаў бібліятэкі Акадэміі навук ёсць магчымасць папрацаваць з унікальным выданнем «Віцебская даўніна» (1883–1888 гг.).

Вядомы даследчык быў адным з ініцыятараў і заснавальнікаў Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея, Віцебскай вучонай архіўнай камісіі і іншых навуковых інстытуцый. Сабраў выдатную бібліятэку, многія асобнікі з якой ў 1923 г. паступілі ў фонд Беларускай дзяржаўнай і ўніверсітэцкай бібліятэкі (цяпер Нацыянальная бібліятэка Беларусі).

Імя Аляксея Парфёнавіча Сапунова цесна звязана з гісторыяй збірання беларускіх скарбаў. У зборах віцебскага даследчыка значыўся адзін з самых каштоўных і таямнічых кніжных помнікаў – Статут ВКЛ 1588 г.

У 1920-х гг. ён трапіў у зборы Беларускай дзяржаўнай і ўніверсітэцкай бібліятэкі (сёння НББ). На той час Аляксей Сапуноў быў ужо даволі сталым чалавекам і меў фінансавыя цяжкасці. Ён прапанаваў дырэктару бібліятэкі Іосіфу Сіманоўскаму набыць Статут і іншыя каштоўныя кнігі са свайго кнігазбору, што пасля пэўных выпрабаванняў і адбылося. У часе Другой сусветнай вайны Статут знік. Праз пэўны час ён з'явіўся на амерыканскім кантыненце, а пасля – у Беларускай бібліятэцы і музеі імя Францішка Скарыны ў Лондане.

Намеснік генеральнага дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі А.А. Суша, які меў магчымасць працаваць “з таямнічым помнікам”, выказвае надзею на вяртанне каштоўнага асобніка кніжнай спадчыны Беларусі.

Звесткі пра артэфакт можна атрымаць з відэаматэрыялаў круглага стала “Аляксей Сапуноў: спадчына збіральніка віцебскай даўніны”, які прайшоў у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі 17 сакавіка 2021 г.

_Инфармацыя паводле Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі, са старонкі ФБ А.А. Сушы_